📘 TYT–AYT Genetik ve Hücre Biyolojisi
3. Sayfa – Ayrıntılı Konu Anlatımı
1️⃣ Hücre Sinyal İletimi
Hücreler, çevrelerinden gelen uyarıları algılayarak buna uygun yanıtlar oluşturur. Bu sürece hücre sinyal iletimi denir. Hormonlar, sinir ileticileri ve büyüme faktörleri sinyal moleküllerine örnektir. Sinyal, reseptöre bağlanır ve hücre içinde ikinci haberci moleküllerle etkisini gösterir.
Hücre Sinyal İletimi2️⃣ Reseptörler ve İkinci Haberci Sistem
Reseptörler hücre zarında veya hücre içinde bulunabilir. Sinyal molekülü reseptöre bağlandığında hücre içinde Ca²⁺, cAMP gibi ikinci haberci moleküller devreye girer. Bu sistem hücresel yanıtın hızla oluşmasını sağlar.
İkinci Haberci3️⃣ Apoptoz (Programlı Hücre Ölümü)
Apoptoz, hücrenin kontrollü ve planlı şekilde ölmesidir. Bu süreçte hücre küçülür, DNA parçalanır ve hücre çevreye zarar vermeden yok edilir. Apoptoz, embriyonik gelişim ve kanserin önlenmesi açısından hayati öneme sahiptir.
Apoptoz4️⃣ Apoptozun Yolları
Apoptoz iki temel yol ile gerçekleşir: Dışsal yol (ölüm reseptörü yolu) ve içsel yol (mitokondri yolu). İçsel yolda mitokondriden sitokrom-c salınır ve hücre ölüm süreci başlar.
Apoptoz Yolları5️⃣ Kanser ve Hücre Döngüsü
Kanser, hücre döngüsünün kontrolsüz hâle gelmesi sonucu ortaya çıkar. Proto-onkogenlerin onkogene dönüşmesi ve tümör baskılayıcı genlerin işlev kaybı kanser oluşumunda etkilidir. Hücre döngüsü kontrol noktaları bozulur.
Kanser Biyolojisi6️⃣ DNA Onarım Mekanizmaları
DNA hasarları sürekli olarak onarılır. Baz eşleşme hataları, nükleotid eksizyon onarımı gibi mekanizmalarla düzeltilir. Bu sistemlerin bozulması mutasyon birikimine ve kansere yol açabilir.
DNA Onarımı7️⃣ Mutasyon Türleri
Mutasyonlar gen, kromozom veya genom düzeyinde meydana gelebilir. Baz değişimleri, ekleme ve çıkarma mutasyonları gen mutasyonlarına örnektir. Mutasyonlar kalıtsal veya çevresel etkenlerle oluşabilir.
Mutasyon8️⃣ Kalıtım Tipleri
Kalıtım otozomal dominant, otozomal resesif ve eşeye bağlı olarak sınıflandırılır. Eşeye bağlı kalıtımda genellikle X kromozomu üzerindeki genler etkilidir.
Kalıtım Tipleri9️⃣ Epistaz ve Gen Etkileşimleri
Epistaz, bir genin başka bir genin fenotipini baskılamasıdır. Bu durum Mendel kalıtım oranlarının değişmesine neden olur ve genler arası etkileşimin önemli bir örneğidir.
Epistaz🔟 Genetik Çeşitlilik
Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing-over ve bağımsız dağılım, genetik çeşitliliği artırır. Bu çeşitlilik türlerin çevreye uyum sağlamasında önemli rol oynar.
Genetik Çeşitlilik
